Dlaczego zabezpieczenie dowodu jest tak ważne?
Uwzględniając długi czas postępowania sądowego, warto zabezpieczyć dowód możliwie szybko, tak aby osoba podejrzana lub oskarżona
nie miała możliwości zmiany treści lub usunięcia treści ze strony internetowej. Dotyczy to w szczególności:
- wpisów na stronach WWW i w social media,
- ogłoszeń i ofert w e-commerce,
- komentarzy i opinii,
- materiałów wideo, zdjęć i dokumentów publikowanych online.
Najważniejsza zasada: dowód cyfrowy trzeba utrwalić w stanie jak najbardziej zbliżonym do chwili zdarzenia.
Ryzyko utraty dowodu w Internecie
Dane cyfrowe są nietrwałe i podatne na zmiany. Treść w Internecie może zostać usunięta lub zmieniona w każdej chwili
(czasem automatycznie, np. przez moderację, wygaszenie oferty czy aktualizację systemu). Co więcej, zmiany mogą być trudne do wykrycia,
jeżeli nie dysponujesz kopią pierwotnej wersji.
Ryzyko praktyczne: bez zabezpieczenia dowodu możesz zostać z samym „twierdzeniem”, którego nie da się udowodnić.
Co grozi, gdy nie zabezpieczysz dowodu?
W przypadku rozpoczęcia postępowania sądowego bez uprzedniego zabezpieczenia dowodów, oskarżony może usunąć bezpowrotnie ślady czynu.
W efekcie powód (lub pokrzywdzony) może:
- nie być w stanie wykazać, że treść w ogóle istniała,
- nie udowodnić zakresu naruszenia (np. treści zniesławiającej, plagiatu, bezprawnej oferty),
- przegrać sprawę z powodu braku materiału dowodowego,
- ponieść koszty postępowania mimo realnego naruszenia.
Jak zabezpieczyć dowód przed procesem?
1) Zabezpieczenie dowodu we własnym zakresie
Można zabezpieczyć dowód szukając wykwalifikowanej osoby, która wykona czynności utrwalenia danych
według właściwej metodologii i sporządzi protokół.
2) Wniosek do sądu o zabezpieczenie dowodu przed procesem
Drugą możliwością jest skierowanie w odpowiednim trybie wniosku o zabezpieczenie dowodu. Jest to szczególnie ważne,
gdy istnieje obawa, że dowód zniknie, zostanie zmodyfikowany lub będzie trudny do odtworzenia.
Wskazówka: wybór metody zależy od czasu, ryzyka utraty treści i rodzaju dowodu (np. WWW, social, pliki, logi).
Rola eksperta i biegłego sądowego
Do sporządzania dowodów z danych umieszczonych w sieci internetowej warto posłużyć się osobą z odpowiednią wiedzą,
a najlepiej biegłym sądowym specjalizującym się w informatyce śledczej i przestępczości internetowej.
Wykwalifikowana osoba potrafi zabezpieczyć dane w sposób, który minimalizuje ryzyko podważenia dowodu w sądzie,
m.in. poprzez właściwe opisanie czynności, środowiska pracy i narzędzi.
Jak powinno wyglądać prawidłowe zabezpieczenie dowodu cyfrowego?
Wykwalifikowana osoba powinna zabezpieczyć dane poprzez skopiowanie ich na odpowiedni nośnik w taki sposób, aby:
- wykluczyć możliwość późniejszego nadpisania danych,
- uniemożliwić podmianę nośnika na inny,
- utrwalić możliwie pełny zakres treści (a nie tylko fragment),
- zapewnić możliwość odtworzenia i weryfikacji materiału w przyszłości.
Uwaga: samo „zrobienie zrzutu ekranu” lub „wydruk strony” bywa niewystarczające i łatwe do podważenia, jeśli nie ma protokołu i metodologii.
Dlaczego protokół i archiwizacja są kluczowe?
Prawidłowo sporządzona kopia danych wraz z protokołem daje możliwość późniejszego wglądu w zarchiwizowane dane,
tak aby umożliwić opracowanie opinii przez tę osobę lub kolejnego biegłego sądowego. Protokół powinien opisywać m.in.:
- co dokładnie zabezpieczono (zakres danych),
- kiedy i w jakich warunkach wykonano czynności (data, czas),
- jakich narzędzi i metod użyto,
- kto wykonywał czynności oraz w jaki sposób zabezpieczono nośnik.
Cel: umożliwić odtworzenie, analizę i obronę dowodu na każdym etapie postępowania, nawet po długim czasie.
Podsumowanie
Zabezpieczenie dowodu przed procesem sądowym jest kluczowe, ponieważ treści internetowe mogą zostać szybko zmienione lub usunięte,
a długotrwałość postępowania zwiększa ryzyko utraty materiału. Profesjonalnie zabezpieczone dane, utrwalone na nośniku i opisane protokołem,
podnoszą szanse na skuteczne dochodzenie praw i ograniczają ryzyko przegranej z powodu braku dowodów.
FAQ
Dlaczego trzeba zabezpieczyć dowód przed wniesieniem pozwu/aktu oskarżenia?
Ponieważ po rozpoczęciu sporu strona przeciwna może usunąć lub zmienić treści. Im szybciej utrwalisz stan faktyczny,
tym trudniej będzie go podważyć.
Czy wystarczy screenshot lub wydruk strony?
Zwykle to zbyt słabe zabezpieczenie. Tego typu materiały mogą nie obejmować pełnej treści i są podatne na manipulację,
jeśli nie towarzyszy im protokół i poprawna metodologia.
Kto powinien zabezpieczać dowody z Internetu?
Najlepiej wykwalifikowany ekspert lub biegły sądowy z zakresu informatyki śledczej i technologii internetowych.
